Sam Rowlands, Member of the Welsh Parliament for North Wales, says he remains worried that changes to bus services in his region could seriously affect the future of small local operators.
Mr Rowlands Shadow Cabinet Secretary for Finance, Transport and Infrastructure was speaking in the Senedd during a discussion on Stage 3 of the Bus Services (Wales) Bill.
He told MSs that Labour’s proposals risked driving small, family-run bus operators out of business, failed rural communities, and did little to tackle congestion or improve passenger services.
He said:
As drafted it risks centralising control of our bus network in the hands of the Welsh Government without the safeguards needed to ensure real delivery. We've seen before what happens when centralisation isn't matched by competence. I'm concerned that this could become yet another costly exercise for the Welsh taxpayer, without bringing meaningful improvements on the ground.
A significant concern is the lack of clarity for small and medium-sized operators. I've spoken to many across Wales, and they are worried. They feel shut out of the process and unsure of how they will fit into the new system as is proposed. These independent businesses have kept our communities connected for years, and their future should not be jeopardised by vague or rushed legislation.
The Bill also appears heavily focused on urban areas, with little recognition of the challenges faced in rural Wales. These are the communities already struggling with infrequent or unreliable services, yet the legislation offers them very little reassurance.
On behalf of the Welsh Conservatives, Mr Rowlands submitted several amendments to ensure the Bill works for small bus operators, addresses congestion and puts passenger voices at the heart of the legislation. However, they were not supported by fellow members.
Ken Skates, Cabinet Secretary for Transport and North Wales said he was pleased with and extremely grateful for the level of interest and support in relation to the intention behind the Bill, which is to improve the way that bus services are delivered across Wales.
Mr Rowlands added:
The Bus Bill is city-focused, it neglects rural communities and ignores the biggest issue holding back our bus network, congestion. Instead of supporting small, local operators, Labour is unfairly stacking the deck in favour of big national companies.
Small and medium sized bus operators across Wales are really worried about the impact of this Bill. Once again, Labour is punishing small businesses, rural communities and passengers who simply want a reliable and affordable service.
I still remain very worried that this could have a serious effect on our small independent local operators. Over the last few months I have met with bus operators providing local services and there is grave concern over these new proposals.
Mae Sam Rowlands AS yn parhau i rannu pryderon yn y Senedd am wasanaethau bysiau sy’n cael eu rhedeg gan gwmnïau teuluol bach yng Ngogledd Cymru
Mae Sam Rowlands, Aelod Rhanbarthol o’r Senedd dros Ogledd Cymru, yn dweud ei fod yn parhau i boeni y gallai newidiadau i wasanaethau bysiau yn ei ranbarth effeithio'n ddifrifol ar ddyfodol gweithredwyr lleol bach.
Roedd Mr Rowlands, Ysgrifennydd Cabinet yr Wrthblaid dros Gyllid, Trafnidiaeth a Seilwaith i’r Ceidwadwyr Cymreig, yn siarad yn y Senedd yn ystod trafodaeth ar Gam 3 y Bil Gwasanaethau Bysiau (Cymru).
Dywedodd wrth Aelodau o’r Senedd fod cynigion Llafur yn golygu y gallai cwmnïau bysiau bach teuluol sy’n gweithredu gwasanaethau fynd allan o fusnes, y gallai cymunedau gwledig fethu, ac nad oedd y Bil yn gwneud fawr ddim i fynd i'r afael â thagfeydd neu wella gwasanaethau i deithwyr.
Meddai
Fel y mae wedi'i ddrafftio, Llywydd, mae'n peryglu canoli rheolaeth ein rhwydwaith bysiau yn nwylo Llywodraeth Cymru heb y mesurau diogelu sydd eu hangen i sicrhau cyflawniad gwirioneddol. Rydyn ni wedi gweld eisoes, wrth gwrs, beth sy'n digwydd pan nad yw canoli yn cael ei baru â chymhwysedd. Rwy'n pryderu y gallai hyn fod yn ymarfer costus arall i'r trethdalwr yng Nghymru, heb iddo sicrhau gwelliannau ystyrlon ar lawr gwlad.
Pryder sylweddol, y byddaf yn ymdrin ag ef trwy welliannau sydd o'n blaenau ni heddiw, yw'r diffyg eglurder i weithredwyr bach a chanolig. Maen nhw'n teimlo eu bod wedi'u hepgor o'r broses ac yn ansicr sut y byddan nhw'n ffitio i mewn i'r system newydd fel y'i cynigir. Mae'r busnesau annibynnol hyn wedi cadw ein cymunedau mewn cysylltiad ers blynyddoedd, ac ni ddylai eu dyfodol gael ei beryglu gan ddeddfwriaeth amwys neu frysiog.
Mae'n ymddangos bod y Bil hefyd yn canolbwyntio'n helaeth ar ardaloedd trefol, heb fawr o gydnabyddiaeth o'r heriau a wynebir yng nghefn gwlad Cymru. Dyma'r cymunedau sydd eisoes yn cael trafferth gyda gwasanaethau anfynych neu annibynadwy, ond ychydig iawn o sicrwydd y mae'r ddeddfwriaeth yn ei gynnig iddyn nhw.
Ar ran y Ceidwadwyr Cymreig, cyflwynodd Mr Rowlands sawl gwelliant i sicrhau bod y Bil yn gweithio i weithredwyr bysiau bach, yn mynd i'r afael â thagfeydd ac yn rhoi lleisiau teithwyr wrth wraidd y ddeddfwriaeth. Fodd bynnag, ni chafodd y gwelliannau eu cefnogi gan gyd-aelodau.
Meddai Ken Skates, Ysgrifennydd y Cabinet dros Drafnidiaeth a Gogledd Cymru, ei fod yn falch ac yn hynod ddiolchgar am y lefel o ddiddordeb a chefnogaeth mewn perthynas â'r bwriad y tu ôl i'r Bil, sef gwella'r ffordd y mae gwasanaethau bysiau yn cael eu darparu ledled Cymru.
Ychwanegodd Mr Rowlands:
Mae'r Bil Bysiau yn canolbwyntio ar y ddinas, mae'n esgeuluso cymunedau gwledig ac yn anwybyddu'r mater mwyaf sy'n effeithio ar ein rhwydwaith bysiau, tagfeydd. Yn hytrach na chefnogi gweithredwyr bach, lleol, mae Llafur yn rhoi mantais annheg i gwmnïau cenedlaethol mawr.
Mae gweithredwyr bysiau bach a chanolig ledled Cymru yn bryderus iawn am effaith y Bil hwn. Unwaith eto, mae Llafur yn cosbi busnesau bach, cymunedau gwledig a theithwyr sydd eisiau gwasanaeth dibynadwy a fforddiadwy.
Rwy'n dal i fod yn bryderus iawn y gallai hyn gael effaith ddifrifol ar ein gweithredwyr lleol annibynnol bach. Dros y misoedd diwethaf rwyf wedi cwrdd â gweithredwyr bysiau sy'n darparu gwasanaethau lleol ac mae pryder difrifol am y cynigion newydd hyn.
